Sunday, November 27, 2022
11.1 C
Diktel

एउटा समुदायकाे सांस्कृतिक अर्थ बोक्ने प्रतिमा बनाउँदा यति धेरै आलाेचना किन ?

Subtitle

साँघुराे बुझाइ, साँघुराे सोंच र साँघुराे राष्ट्रवादी चिन्तनको प्रतिफल अर्काको अस्तित्वमाथि सधैं धावा बोलिरहन्छ । अझ सक्दासम्म त्यसकाे अस्तित्वलाई विध्वंस गर्न लागि पर्दछ । अहिले यही प्रवृत्ति उदयपुरमा निर्मित सुँगुरको प्रतिमामा देखा परेको छ ।

त्यो प्रतिमाकाे त्यस क्षेत्रका रैथाने जनतासँग सांस्कृतिक पहिचान जोडिएको छ । साथै त्यसकाे माध्यमबाट आन्तरिक पर्यटनलाई जोड्ने मनसायले स्थापित गरिएको भन्दा पनि जबर्जस्त अनुत्पादक लगानी भो भनेर घुमाउरो पाराले सांस्कृतिक अतिक्रमणलाई मलजल गर्न खोजिरहेका छ्न् एकथरि अतिवादीहरु ।

ल भन्नुस्, नेपालको अहिलेको राज्य व्यवस्थाले वार्षिक कति बजेट उत्पादनमूलक क्षेत्रमा लगाउने गरेको छ ? हाम्रो अवस्था त अझै पनि ८५ प्रतिशत भन्दा माथि अन्य मुलुकसँग निर्भर हुनु परेको स्थिति छ । यसो हुँदा अहिलेसम्मको लगानी अनुत्पादक क्षेत्रमै छ भन्ने त यसै पनि देखाउँछ ।

यहाँ मदन भण्डारी/वीपी कोइरालाहरुको नाममा राज्यकाे करोडौं लगानी हुँदै गर्दा हामीले कहिल्यै त्यसको उत्पादन के हो भनेर सोध्यौं ? त्यसले के प्रतिफल दिन्छ भनेर भन्यौ ? तर यी कसैको आस्थाका मानकहरु हुन् भनेर प्रश्न नगरिएका हुन् नि । अन्यथा यी अहिलेसम्म भएका लगानी अनुत्पादक होइन र ? अनि आज एकखाले समुदायमा सांस्कृतिक अर्थ बोक्ने एक थान प्रतिमा स्थापित गरिएको विषयमा यति धेरै आलोचित हुनुपर्ने ?

यो मुलुकमा तथ्यांक राखेर बहस गर्ने हो भने अर्बाै भन्दा माथि लगानी गरिएको शिवजीलाई बाहिरपट्टि रुङ्दै गरेको साँढेमा छ । त्यो साँढेले के उत्पादन दिएको छ ? हामी पनि जान्न चाहन्छौं । तर यहाँ अर्बाैमाथिको लगानीमा प्रश्न कहिल्यै नबन्ने, ६० लाखको सुँगुरको प्रतिमाले मुलुकको कायापलट हुन्छझैं गरी बहस माग गर्नेहरुले आफूबाट आत्मसमिक्षा गर्नुस् । अन्यथा यहाँ साँढेमा लगानी हुँदै गर्दा सुँगुरमा किन ? भन्ने अनुचित प्रश्न गर्न छाडौं । हिजोसम्म जसरी एकै नश्लको मानकहरु स्थापित गर्न खोजियो आज त त्यो सम्भव हुन्न । त्यस्ता मानकहरुको सह-अस्तित्वले प्रतिरोध माग गर्दछ । अझ हामीसँग सह-अस्तित्वका मानक र प्रश्नहरु बग्रेल्ती छ्न् ।

हामी सह-अस्तित्व स्विकार गर्दछौं भने साँढे पनि स्विकार छ, सुँगुर पनि स्विकार हुनुपर्दछ भनी रहन नपरोस् । यहाँ मदन भण्डारी/वीपी कोइरालाहरुमा लगानी भैरहँदा रामप्रसाद राई/रत्नकुमार बान्तावाहरुमा पनि लगानी होस् भनिरहन नपरोस् । तब न मुलुकमा समानताको बहस स्थगित हुन्छ । अन्यथा हामी हाम्रो मौलिक अस्तित्व स्थापित गर्न यस्ता सुँगुरका हजारौ प्रतिमा स्थापित गर्ने बाटोमा हजारौं पश्नहरुको सामना गर्दै अघि बढ्नेछौं । सक्छौं भने आउ मैदानमै मुकाबिला गर्न ।

(याे सामग्री सांस्कृतिक अभियान्ता दिनेश काम्दुङ खम्बुकाे फेसबुकबाट लिएर उपयुक्त हेडलाइन राखेर प्रकाशित गरिएकाे हाे ।)

प्रतिक्रिया लेख्नुहाेस्

Please enter your comment!
Please enter your name here

सम्बन्धित समाचार

याे पनि पढ्नुस्